Türkiye sermaye piyasalarında 16 Eylül 2026’da başlayan fon likidite krizi, yalnızca yatırımcıların paralarına ne zaman ulaşabileceği sorusunu değil, aynı zamanda yatırımcıların seslerini kamuoyuna nasıl duyurabileceği tartışmasını da beraberinde getirdi.
Özellikle Tera Portföy’ün TP2 kodlu Para Piyasası Fonu’nda 16 Eylül’de katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunun KAP’a bildirilmesi, sürecin kritik dönüm noktalarından biri oldu. Tera Portföy açıklamasında likidite yönetimi ve aracı kurumlarla mutabakatların devam ettiğini duyurdu. (Kap)
17 Eylül’de SPK tarafından çok sayıda fonun tasfiye sürecine alınmasıyla kriz daha geniş bir boyuta ulaştı. SPK daha sonra tasfiye sürecindeki bazı süreleri 3 aydan 6 aya çıkardı. Kurul, bu değişikliğin fon portföylerindeki varlıkların piyasa koşulları dikkate alınarak daha uygun koşullarda satılabilmesine imkân vermek amacıyla yapıldığını açıkladı; 6 aylık sürenin tasfiyenin mutlaka 6 ay süreceği anlamına gelmediğini de belirtti. (https://spk.gov.tr)
Asıl soru: Parasını ne zaman alacaklar?
Fon yatırımcılarının önemli bir bölümü için mesele yalnızca yatırım getirisi değil.
Bunların arasında yıllarca düzenli şekilde tasarruf yaparak birikimlerini fonlarda değerlendiren, parasını kısa vadeli ihtiyaçları için fonlarda tutan ve fonların mevzuat, denetim ve saklama mekanizmaları nedeniyle güvenli olduğunu düşünen yatırımcılar bulunuyor.
Bu nedenle yatırımcıların sorduğu temel soru şu:
“Paramın değer kaybedip kaybetmeyeceğinden önce, paramı ne zaman ve hangi değer üzerinden alabileceğim neden belirsiz?”
Bu soru özellikle 16 Eylül’deki satış taleplerinin durumu açısından önem taşıyor. Sosyal medya platformlarında çok sayıda yatırımcı, verdikleri satış emirlerinin sisteme ulaşıp ulaşmadığını, neden gerçekleşmediğini ve yatırımcıdan kaynaklanmayan nedenlerle gerçekleşmeyen emirlerin nasıl değerlendirileceğini soruyor. Bu tartışmalar henüz tüm yönleriyle resmi olarak açıklığa kavuşmuş değil.
Kriz uzadıkça yatırımcının kaygısı da büyüyor
SPK’nın 3 aylık tasfiye süresini 6 aya çıkarması, düzenleyici kurum açısından portföy varlıklarının daha uygun koşullarda satılabilmesine yönelik bir tedbir olarak açıklanıyor. Ancak yatırımcı açısından bunun doğal sonucu daha uzun bir belirsizlik dönemi.
Özellikle yeni evlenmiş, kredi kartı ve düğün borçları bulunan veya düzenli nakit akışına ihtiyaç duyan yatırımcı için birkaç ay boyunca parasına erişememek yalnızca yatırım performansı meselesi değil; doğrudan kişisel finans meselesi.
Üstelik Reuters’ın 22 Eylül tarihli haberine göre kriz, yalnızca tek bir fonla sınırlı kalmayarak çok sayıda fonu ve yüz binlerce yatırımcıyı etkileyen daha geniş bir likidite sorununa dönüştü. (Reuters)
Bir başka sorun: Yatırımcıların sesi gerçekten duyulabiliyor mu?
Kriz büyüdükçe yatırımcılar sosyal medyada örgütlenmeye ve #FonMağdurları, #TeraFonMağdurları, #TP2 gibi etiketlerle seslerini duyurmaya çalışıyor.
Ancak son günlerde bazı yatırımcılar, oluşturdukları sosyal medya hesaplarının kapatıldığını veya erişim sorunları yaşadığını ileri sürüyor. Sosyal medya üzerinde yeni mağdur dayanışma ve hukuki destek hesaplarının açıldığı da görülüyor. Örneğin “Tera Mağdurları Hukuki Destek Platformu” adlı hesap, bağımsız bir dayanışma ve bilgilendirme hesabı olarak faaliyet gösterdiğini duyurdu. (Twstalker)
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor:
Bir hesabın platform tarafından neden kapatıldığı veya erişimin neden kısıtlandığı konusunda kamuya açık ve doğrulanmış bir neden bulunmadan, bunun doğrudan yatırımcıları susturmaya yönelik organize bir müdahale olduğunu söylemek mümkün değil.
Fakat yatırımcıların bu yöndeki iddiaları dahi başlı başına araştırılmaya değer.
Çünkü olağanüstü büyüklükte bir finansal mağduriyet iddiasının yaşandığı dönemde, yatırımcıların birbirleriyle bilgi paylaşabildiği kanalların azalması bilgi kirliliğini daha da artırabilir.
Konu gündemden düştükçe mağduriyet ortadan kalkmıyor
Fon krizinin ilk günlerinde yaşanan yoğun medya ilgisinin ardından yatırımcıların önemli bir endişesi de konunun zaman içerisinde gündemden düşmesi.
Oysa tasfiye sürecinin 6 aya kadar uzayabilmesi, yatırımcıların önündeki belirsizliğin kısa sürede sona ermeyebileceğini gösteriyor. (https://spk.gov.tr)
Bu nedenle kamuoyunun ve medyanın sorması gereken sorular hâlâ oldukça somut:
- 16 Eylül’de verilen satış emirlerinin tamamının akıbeti nedir?
- Yatırımcı tarafından verilen emirlerin hangi aşamada reddedildiği veya gerçekleşmediği nasıl tespit edilecek?
- Yatırımcının kusuru bulunmayan emirlerde ortaya çıkan zarar nasıl değerlendirilecek?
- Tasfiye kapsamındaki fonların gerçek nakit ve menkul kıymet pozisyonları nedir?
- Fonların geçmiş dönem işlemleri ve likidite yapıları yeterince incelendi mi?
- Tasfiye sürecinde yatırımcıların bilgilendirilmesi hangi sıklıkta ve hangi standartlarla yapılacak?
- Yatırımcıların sosyal medya üzerinden bilgi paylaşırken yaşadıklarını belirttiği hesap kapatma ve erişim sorunları incelenecek mi?
Bunlar siyasi bir tartışmadan önce sermaye piyasasına güven açısından cevaplanması gereken sorular.
Mesele sadece “fon yatırımcısı” değil
Bugün yaşananlar, Türkiye’de tasarruflarını sermaye piyasalarına yönlendiren milyonlarca kişinin gelecekte benzer bir durumda ne kadar güvende hissedeceğiyle de ilgili.
Bir yatırımcı parasını bankada, fonda, BES’te veya başka bir sermaye piyasası aracında değerlendirirken yalnızca getiriyi satın almıyor. Aynı zamanda kuralların çalışacağına, kurumların görevlerini yerine getireceğine ve bir problem çıktığında şeffaf bir çözüm mekanizmasının bulunacağına güveniyor.
Bu nedenle fon krizinin nihai sonucu yalnızca yatırımcıların kaç TL alacağıyla ölçülmemeli.
Asıl ölçülmesi gereken şey, bu süreç sona erdiğinde yatırımcının Türkiye sermaye piyasalarına duyduğu güvenin ne kadarının ayakta kalacağıdır.
Ve bunun için yatırımcıların susturulması değil, sorularının açık biçimde cevaplanması gerekiyor.
Çünkü bir finansal kriz, konu konuşulmadığında sona ermez.
Sadece daha az görünür hale gelir.
