Türkiye’de hisse senedi piyasasına erişmek isteyen yatırımcılar arasında son yıllarda ilgi çeken yatırım araçlarından biri Bist BYF’leri (Borsa Yatırım Fonları). Hem borsada işlem görebilme özelliği hem de temettü getirisine yön verebilme potansiyeliyle, BYF’ler yerli yatırımcıların portföylerinde önemli bir alternatif haline geliyor.
BYF Nedir? ETF ile Farkı Ne?
Borsa Yatırım Fonları (BYF), dayanak olarak bir endeks, emtia, döviz ya da benzeri bir varlık grubunu baz alan ve bu baz varlığın performansını birebir yansıtmayı amaçlayan yatırım fonlarıdır. BYF’ler, klasik yatırım fonlarından farklı olarak:
- Borsa İstanbul’da hisse senedi gibi işlem görür (gün içi alım–satım mümkündür).
- Portföyünde endeks kapsamındaki varlıkları bulundurur ve endeks performansını birebir takip etmeye çalışır.
- Yönetimi genellikle pasiftir ve maliyetleri daha düşük olabilir.
Bu özellikleriyle BYF’ler, genellikle global piyasalardaki ETF (Exchange Traded Fund) kavramına çok benzer — hatta Türkiye’de BYF’ler, uluslararası ETF’lerle aynı yatırım felsefesini taşır.
BİST BYF’lerin Avantajları
BYF’ler yatırımcılar için pek çok avantaj sunar:
Borsada Hisse Gibi İşlem
BİST BYF katılma belgeleri Pay Piyasası’nda anlık fiyatla alınıp satılır. Klasik yatırım fonlarının aksine valör süresi ya da gün sonu fiyatlaması yoktur. İşte bazı özellikleri:
- Portföy Çeşitlendirme
Tek bir işlemle bir endekse veya sektöre yatırım yapma imkânı sağlar. Örneğin BIST 30’daki 30 farklı şirketi, tek bir BYF ile almak mümkün olabilir. - Düşük Maliyet
Pasif yönetim stratejisi nedeniyle BYF’lerin yönetim giderleri, aktif fonlara göre daha düşük olur. - Şeffaflık
Her gün portföy kompozisyonu açıklanır, böylece fonun içinde hangi varlıkların olduğunu takip edebilirsiniz.
Temettü (Dividend) ve Endeks Getirisi
BİST BYF’lerde temettü konusu biraz farklıdır:
- BYF’ler genellikle getiri endekslerini takip eder. Getiri endeksleri; endeks kapsamındaki şirketlerin temettü getirilerini de içerir. Bu nedenle BYF’lerin performansı, şirketlerin temettü ödemelerini de yansıtabilir.
- Bazı BYF’ler özel olarak temettü odaklı endeksleri takip eder. Örneğin Ziraat Portföy’ün BIST Temettü 25 Endeksi BYF’si gibi araçlarda, temettü verimi yüksek şirketler bir araya getirilmiş olur.
Ancak unutulmamalıdır ki temettü fonları tutarı nakit olarak dağıtmayabilir; temettü getirisi fonun fiyat artışına yansıtılabilir. Bu yapı, temettü alan yatırımcıların bazen fonu sattıklarında temettü etkinliğini dolaylı olarak fiyat artışı üzerinden elde etmelerini sağlar.
BİST BYF Yatırım Stratejileri
BYF’ler genellikle aşağıdaki yatırımcı profilleri için uygundur:
- Pasif yatırımcılar – Endekslerin uzun vadeli getirisine odaklanmak isteyenler
- Diversifikasyon arayanlar – Bir portföyde çok sayıda hisse/senaryo istemeyenler
- Gün içi işlem yapanlar – Fiyat dalgalanmalarını değerlendirenler
- Temettücüler – Temettü odağıyla nakit akışı değerlendirenler
Yine de BYF’lerde işlem hacmi ve likidite, hisse senetlerine göre daha düşük olabilir; bu nedenle yatırım yapmadan önce fonun hacmi ve spread’i göz önünde bulundurulmalıdır.
BİST BYF’lerİ (Genişletilmiş Liste)
Aşağıdaki liste, Borsa İstanbul’da pay piyasasında borsa yatırım fonu (BYF) olarak işlem gören başlıca fonları içerir. Bu fonlar, endeksleri, varlıkları veya stratejileri baz alarak yatırımcılara geniş portföy, günlük işlem imkânı ve (bazı temettü odaklı fonlarda) temettü getirisi fırsatı sunar:
Hisse Endeksi İzleyen BİST BYF’ler
BIST 30, Sürdürülebilirlik 25 veya Risk Eşit 20 gibi geniş sepetlerde risk dağılımı daha çeşitlidir ve temettü performansı dışındaki piyasa getirilerini yansıtır.
| Fon Kodu | Endeks / Strateji |
|---|---|
| ZPX30.F | Ziraat Portföy BIST 30 Endeksi Hisse Senedi Yoğun BYF — geniş mavi çip hisse sepeti. |
| Z30EA.F | Ziraat Portföy BIST 30 Eşit Ağırlıklı Endeksi Hisse Senedi BYF — eşit ağırlıklı BIST 30. |
| ZRE20.F | Ziraat Portföy Risk Eşit Banka Dışı 20 Endeksi BYF — banka dışı likit hisseler endeksi. |
| ZSR25.F | Ziraat Portföy BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksi BYF — sürdürülebilir şirketlere odaklı endeks. |
| ZELOT.F | Ziraat Portföy BİST 50-30 HY BYF. |
| Z30KP.F | Ziraat Portföy Katılım 30 BYF. |
| ZPLIB.F | Ziraat Portföy BİST Likit Banka HY BYF. |
| Z30KE.F | Ziraat Portföy Katılım 30 EA HSY BYF. |
| ZPT10.F | Ziraat Portföy YP Teknoloji İletişim 10 HSY BYF. |
| ZPBDL.F | Ziraat Portföy BİST Banka Dışı Likit 10 HSY BYF. |
| APX30.F | AK Portföy BIST 30 Endeksi BYF — BIST 30 endeks takibi. |
| APBDL.F | AK Portföy BIST Banka Dışı Likit 10 Endeksi BYF. |
| APLIB.F | AK Portföy BIST Likit Banka Endeksi BYF. |
| APMDL.F | AK Portföy BIST 100 Model Portföy Endeksi BYF. |
| OPX30.F | Osmanlı Portföy BİST 30 HSY BYF. |
| OPK30.F | Osmanlı Portföy Katılım 30 Endeksi HSY BYF. |
| QTEMZ.F | QNB Finans Portföy QNB Finansbank Temiz Enerji Endeksi HSY BYF. |
Temettü Odaklı BİST BYF’ler — Temettü Endeksi Takipli
Bu fonlar, temettü verimi yüksek şirketlerin performansını takip eder — dolayısıyla portföyün getirisinin bir kısmı temettü gelirine dayanır veya temettülerin etkisini fiyat performansı üzerinden yansıtabilir.
| Fon Kodu | Açıklama / Strateji |
|---|---|
| OPT25.F | Osmanlı Portföy BIST Temettü 25 Endeksi Hisse Senedi Yoğun BYF. — BIST Temettü 25 Ağırlıklı endeksi takip eder, temettü verimi yüksek hisse sepeti içerir. Temettü öder. |
| OPTGY.F | Osmanlı Portföy Kar Payı Ödeyen BIST GYO Endeksi HSY BYF. |
| ZTM25.F | Ziraat Portföy BIST Temettü 25 Endeksi Hisse Senedi Yoğun BYF — Temettü 25 endeksini takip eden Ziraat Portföy’ün BYF’si. Temettü ödemez, temettü istifler. |
Bu fonlar özellikle temettü verimliliğine önem veren uzun vadeli yatırımcılar için uygundur çünkü temettü ödeyen şirketlerin performansını endeks performansı üzerinden yansıtırlar.
Emtia, Döviz, Katılım Temelli ve Diğer BİST BYF’ler
Altın, gümüş ya da döviz bazlı BYF’ler, portföyde hisse senetlerine alternatif olarak kullanılabilir. %
| Fon Kodu | Takip Ettiği Varlık / Strateji |
|---|---|
| GLDTR.F | QNB Finans Portföy Altın Katılım BYF — gram altın getirisini yansıtır. |
| GMSTR.F | QNB Finans Portföy Gümüş Katılım BYF — gümüş fiyat hareketi endeksi. |
| ISGLK.F | İş Portföy Altın Katılım BYF – |
| ZGOLD.F | Ziraat Portföy Altın Katılım BYF — fiziki altın endeksi. |
| USDTR.F | QNB Finans Portföy Döviz bazlı BYF — ABD doları endeksini takip eder. |
| NPTLR.F | Nurol Portföy BIST TLREF Endeksi BYF — faizsiz TL repo endeksiyle ilişkilidir. |
| OPTLR.F | Osmanlı Portföy BIST TLREF Endeksli BYF. |
Borsa İstanbul BYF’leri, ETF mantığıyla borsada işlem görebilen, pasif yatırım avantajı ve endeks çeşitliliği sunan etkili yatırım araçlarıdır. Temettü verimlerini endeks performansı üzerinden yansıtma ve portföy çeşitlendirme özellikleri sayesinde hem yeni başlayanlar hem de orta-uzun vadeli yatırımcılar tarafından tercih edilebilir.
