Borsada işlem gören fonlar, BYF‘ler veya ETF’ler, dünyada son yirmi yılın en sıcak yatırım trendlerinden biridir. ETF’ler, yalnızca üç yıl önce 3 trilyon dolar olan varlıkları 2020’de yaklaşık 4.8 trilyon dolara çıkardı. ETF’ler, yatırımcıların yalnızca bir fonda birden çok varlık satın almalarına izin verir ve hisse senedi gibi bir borsada işlem görürler. Popülerdirler çünkü yatırımcıların ihtiyaçlarını karşılarlar ve genellikle düşük maliyetlidirler.
ETF’ler, genellikle tek türden çeşitli menkul kıymetlere sahip olan bir fon türüdür. Örneğin, bir hisse senedi ETF’i hisse senedi tutarken, bir tahvil ETF’i tahvil tutar. ETF’nin bir hissesi, alıcılara fondaki tüm hisse senetleri veya tahvillerin mülkiyetini verir. Örneğin, bir ETF 100 hisseye sahipse, fonun sahibi olanlar bu 100 hisse senedinin her birinde – çok küçük bir hisseye – sahip olacaktır. Yurt dışı ETF’lerinin ülkemizdeki karşılığı ise Borsa Yatırım Fonları (BYF)‘dir.
Örneğin: A Hissesi $1000, B Hissesi $500 ve C Hissesi $200 olsun. $180 dolarla yatırım yapmak isteyen bir yatırımcı hem çeşitlendirme hemde alım gücü olarak bu 3 hissedende IBKR üzerinden almak istesin. Her birinden birer tane alan bir ETF’in piyasa değeri $1000+$500+$200=$1700 olur. Bunu ETF yöneticileri 10 paya bölüp ABC ETF’ini $1700/100=$170 dolar olacak şekilde listeleyebilir. Bu yatırımcı profesyonel yöneticilerin şeçmiş olduğu ABC ETF’ini IBKR‘den alarak hem detaylı araştırma yapmaktan kaçınmış olur, hem portföyünü çeşitlendirmiş olur, hemde likid olarak hisse senedi sahipleriyle aynı haklara (bedelsiz sermaye artışı, temettü vb) sahip olur.
IBKR sizi arayıp bir ürünlerine ikna etmez, reklam yapmaz ya da kampanya sunmaz. Eğer böyle bir telefon alıyorsanız muhtemelen sahte siteye üye oldunuz ve dolandırılıyorsunuzdur. Lütfen girdiğiniz site/platform/uygulamaların doğruluğunu sorgulayın. ŞikayetVar sitesi sahte ibkr site mağdurları ile dolu. Siz de onlardan olmayın.
ETF’ler çoğunlukla pasif bir şekilde yönetilir, yani fon genellikle önceden belirlenmiş belirli bir yatırım endeksine dayalı olarak sabit sayıda menkul kıymet tutar. Buna karşılık, birçok yatırım fonu aktif olarak yönetilir ve profesyonel yatırımcılar yükselecek ve düşecek yatırımları seçmeye çalışır.
Örneğin, Standard & Poor’s 500 endeksi belki de dünyanın en iyi bilinen endeksidir ve birçok ETF’nin temelini oluşturur. Diğer popüler endeksler arasında Dow Jones Industrial Average ve Nasdaq Composite endeksi yer alır. Bu fonlara dayalı ETF’ler -bunlara endeks fonları denir- sadece endekste ne varsa satın alın ve tutun ve aktif ticaret kararları vermeyin. En İyi S&P 500 ETF’i: IVV, SPY, VOO karşılaştırmalı yazıma göz atabilirsiniz.
ETF’ler, yalnızca piyasa kapandıktan sonra işlem gören Türkiye’deki gibi yatırım fonlarının aksine, gün boyunca bir borsada işlem görür. Yani fonların aksine bir hisse senedi kadar likid varlıklardır, trade edilebilir.
Bütün bu faydalar için ETF’ler, yatırımcılar tarafından fonun yönetimi için ödenen ücret olan bir gider oranı talep eder. ETF’lerin ortaya çıkışı, hem yatırım fonlarının hem de ETF’lerin gider oranlarının, ucuz pasif yönetilen ETF’lerin popüler hale gelmesiyle zaman içinde büyük ölçüde düşmesine neden oldu. Bir ETF’in gider oranı yıllık kar üzerinden %0,1 altı ise düşük demektir. Bu ülkemizde de aktif kullanılan fonlara göre bile çok düşüktür. Ülkemizdeki fonlar genellikle yıllık %2-3 arası gider komisyonu istenmekte. Bir EFT’e göre oldukça pahalı. Fakat bunlar hisse senedi fonu. Tam olarak ETF eşleniği ise Borsa Yatırım Fonları (BYF)‘dir. Henüz emekleme aşamasında olduğundan pek bilinmese de siz Finansal Yazar okuyucuları için sorun değil, yazdığım yazıma göz atarak önde olabilirsiniz.
ETF’ler, yatırımcıların ihtiyaçlarını karşılayan çeşitli araçlardır. ETF’ler piyasayı sektörlere, yatırım temalarına, değerlemeye ve yatırımcıların önemsediği diğer tüm özelliklere bölebilir.
İşte en popüler ETF kategorilerinden bazıları ve içerdikleri:
Fon yöneticileri, yatırımcıların nihai ürünü satın almakla ilgileneceklerini düşünürlerse, piyasayı hemen hemen her türlü özelliğe ayırabilirler. Bu harika değilde ne? Düşünsenize gelecekte vegan etlerin yaygınlaşacağını düşünüyorsanız vegan et ve et üreticilerine ve bunların yan kollarına yatırım yapmak için tematik ETF’lerden faydalanabilirsin.
ETF’ler, yatırımcılara özellikle yatırım seçimi, kolaylık ve masraf açısından bir takım önemli avantajlar sunmaktadır. Ancak ETF’ler, yatırımcıların yatırım evrenini “dilimlemelerine ve zar atmalarına” ve belirli yatırım “temaları” veya sektörlerine maruz kalmalarına izin verdikleri için de değerlidir.
ETF’lerin birkaç dezavantajı olsa da, bilinmesi gereken bazı hususlar vardır .
ETF’ler, yatırımcılara birçok değerli araç ve özellik sundukları için popülerdir ve bu özellikle yeni başlayan yatırımcılar için iyidir.
Bir ETF’nin performansı tamamen yatırım yaptığı hisse senetlerine, tahvillere ve diğer varlıklara bağlıdır. Fonun yatırımları artarsa, ETF de yükselecektir. Yatırımlarının değeri düşerse, ETF’nin fiyatı da düşecektir. Kısacası, ETF’nin performansı, tüm varlıklarının ağırlıklı ortalamasıdır. Bu nedenle, tüm ETF’ler eşit yaratılmamıştır ve ETF’nizin neye yatırıldığını bilmek önemlidir.
Ancak bir ETF’nin yapısı, büyük ölçüde düşük maliyetleri nedeniyle yatırımcılar için iyi bir kurulumdur.
ETF’ler düşük gider oranlarına sahip olma eğilimindedir – en ucuz fonlar, yatırılan her 10.000 ABD Doları için yalnızca birkaç dolara mal olur. Bunun nedeni, büyük ölçüde, pasif yatırımlar olmalarıdır; yani, en iyi holdingler için piyasayı aktif olarak araştırmak için yüksek fiyatlı yatırım yöneticilerine ödeme yapmak yerine, neye sahip olduklarını belirlemek için önceden ayarlanmış endeksleri kullanırlar. Pasif bir ETF’nin amacı, onu yenmek değil, takip ettiği endeksin performansını izlemektir.
Ek olarak, ETF’ler size yukarıda listelenen tüm faydaları da sağlar: düşük yatırım minimumları, çeşitlendirme, odaklanmış veya tematik bir yatırım ve çok çeşitli fonlar.
Ülkemizde de BİST ETF’leri olduğunu biliyor musunuz?
Borsa İstanbul ETF’leri: BİST BYF’leri yazımıza göz atsan iyi olur.
Size kendi kullandığım yardımcı araçlardan bahsedeceğim. Oldukça işe yarar ve detaylılar. Hepimizin ilgi alanı ekonomi veya şirketler olmak zorunda değil. Sadece beğendiğimiz alana yatırım yapmak isteyebiliriz. Mesela bir gamer ekran kartı ve komponent üreticilerine, z kuşağı genç kullandığı online hizmet ve servislere, boomer ise düzenli temettü ödeyen large-cap’lere yatırım yapmak isteyebilir. O halde profesyonellerin hazırladığı ETF’lere yatırım yapmada bir sorun göremiyorum. O halde temel ekonomi bilgisi ile nasıl ETF seçilir derseniz, işte bazı yararlı kaynaklar:
Ücretsiz olarak faydalanabileceğiniz belkide en faydalı ETF databaseler. Dilerseniz coğrafya, tip, tema ve ihraççılarına göre ETF’leri listeleyebilir, kendi tercihleriniz doğrultusunda gider oranı, fiyat kazanç oranı, piyasa değer ve piyasa hacmine göre sınıflandırabilir, hisse ağırlıklarını inceleyebilir ve eleyerek bir kaçı ile ETF portföyü bile oluşturabilirsiniz. Seçtiğiniz ETF’leri karşılaştırabilir, ETF’lerin orjinal ihraççı yatırım sayfalarına gidebilirsiniz.
Mesela;
olarak 5 ETF’ten oluşan ve binlerce hisse içeren bir portföy kurabilirsiniz.
Ya da yüksek gider oranına sahip, aktif yönetilen bir çığır açıcı teknolojiler ETF’i veya Bogleheads Yatırım Felsefesi ile tüm marketi içeren aşırı düşük giderli bir pasif ETF’te alabilirsiniz.
Etfrc sitesindeki fon örtüşmesi bölümünden iki ETF’i karşılaştırarak portföy çeşitlendirmesinde hata yapıp yapmadığınızı kontrol edebilirsiniz. %75’den fazla örtüşme varsa ayrı ayrı ETF’lere ayrı ayrı gider ödemeye gerçekten gerek varmı veya buna değer mi sorularına cevap bulabilirsiniz. İki farklı ETF’in sektörel ağırlıklarını da görebilirsiniz.
Burası daha bilgili ve detay sevenlere. Temamızı belirledik, gider oranlarına, performansına ve hisse ağırlıklarına göre sınıflandırıp eledik. Şimdi geldi fonldaki hisselerin temel olarak analizine. Gerçekten doğru hisseler içeren bir ETF mi seçtik. İşte bir hissede size temel analiz için gerekli olan neredeyse her veriyi tek sayfada gösteren bir araç. Benim vazgeçilmez araçlarımdan bir tanesi, üstelik ücretsiz.
Yine ben çok detay sevmiyorum, sevdiğim temalara, profesyonellerce yönetilen ETF’lerde paramı değerlendirmek istiyorum ama aldığım ETF’lerdeki ağırlığı fazla olan hisselere hangi büyük yatırımcılar yatırım yapmış olduğunu bilmek istiyorum ya da sevdiğim ve güvendiğim X yatırımcısı ile aynı şirketlere ağırlık vermek istiyorum diyenlere ücretsiz bir site/araç daha.
ETF’lerin son birkaç on yılda inanılmaz derecede popüler olduğu kanıtlanmıştır ve bu popülerliğin devam etmesi muhtemeldir. En popüler yatırım stratejilerinden biri efsanevi yatırımcı Warren Buffett tarafından tavsiye edilmiş.
Sadece bir S&P500 Endeks fonu satın al ve önümüzdeki 50 yıl üzerinde otur. – Warren Buffett
ETF yatırımı yapmak için IBKR‘li ol ve dolar bazlı getirilerde yatırım yap, dolar bazlı temettü kazan.